Wprowadzenie


Podstawy prawne

 

  1. Zasady organizacji doskonalenia zawodowego w Państwowej Straży Pożarnej (październik 2016)
  2. Zasady organizacji ratownictwa wysokościowego w krajowym systemie ratowniczo – gaśniczym (lipiec 2013)
  3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)
  4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 26 września 1997 r. (Dz. U. nr 169, poz. 1649 i 1650)
  5. Program szkolenia z ratownictwa wysokościowego realizowanego przez ksrg w zakresie podstawowym (styczeń 2015)

 

Ad.1. Zasady organizacji doskonalenia zawodowego w Państwowej Straży Pożarnej (październik 2016)

Zasady doskonalenia zawodowego definiują nam podstawowe pojęcia, między innymi:

  • Doskonalenie zawodowe to proces systematycznej oraz ciągłej aktywności zawodowej mający na celu aktualizowanie, rozszerzanie oraz pogłębianie wiedzy i umiejętności związanych z wykonywanym zawodem. Potrzeba doskonalenia zawodowego wynika z rozwoju nauki, techniki, ze zmian technologicznych wytwarzania oraz potrzeby samodzielności w działaniu.
  • Instruktor doskonalenia zawodowego to osoba przeszkolona i przygotowana do prowadzenia zajęć doskonalenia zawodowego (na zmianie służbowej w jednostce ratowniczo-gaśniczej) w określonej dziedzinie ratownictwa, na poziomie podstawowym.

 

Doskonalenie zawodowe realizowane w ośrodku szkolenia przeznaczone jest dla:

  • instruktorów doskonalenia zawodowego poszczególnych dziedzin ratownictwa,
  • specjalistów ratownictwa medycznego,
  • członków specjalistycznych grup ratowniczych.

Celem organizacji doskonalenia zawodowego w ośrodkach szkolenia jest przygotowanie kadry komend powiatowych/miejskich Państwowej Straży Pożarnej do organizacji doskonalenia zawodowego w jednostkach ratowniczo-gaśniczych, jak również poszerzenie ich wiedzy i umiejętności zawodowych.

Zadaniem ośrodków szkolenia jest optymalne przygotowanie oferty doskonalenia zawodowego dla strażaków z terenu województwa, umożliwiającej ciągły rozwój kadry instruktorów doskonalenia zawodowego poszczególnych dziedzin ratownictwa, według programów szkolenia zatwierdzonych przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.

Każda zmiana służbowa w jednostce ratowniczo- gaśniczej będzie miała przeszkolonych przynajmniej po dwóch instruktorów doskonalenia zawodowego z określonych niżej dziedzin ratownictwa (dopuszcza się, aby jeden strażak był instruktorem doskonalenia zawodowego z więcej niż jednej dziedziny ratownictwa). Proces ten umożliwi utrzymanie na jednakowym poziomie realizację doskonalenia zawodowego w jednostce ratowniczo-gaśniczej. Przygotowanie instruktorów doskonalenia zawodowego poszczególnych dziedzin ratownictwa realizuje ośrodek szkolenia.

 

Cały proces doskonalenia zawodowego ma być podsumowywany w ośrodku szkolenia. Szkolenie to będzie przebiegało w ramach jednolitego bloku zajęć, mającego na celu podsumowanie doskonalenia zawodowego strażaka, który był realizowany w jednostce ratowniczo-gaśniczej.

Blok zajęć podsumowujących składa się z:

  1. Testu w komorze dymowej,
  2. Ćwiczenia w komorze ogniowej na paliwo stałe lub trenażerze ogniowym na paliwo gazowe (do czasu wyposażenia wszystkich szkół i ośrodków szkolenia w komory ogniowe, dopuszcza się realizację zajęć w obiektach zastępczych funkcjonujących na poligonach pożarniczych),
  3. Egzaminu potwierdzającego posiadanie tytułu ratownika (KPPE),
  4. Sprawdzenia praktycznego wiedzy i umiejętności z poszczególnych dziedzin ratowniczych, które realizowano w ramach doskonalenia zawodowego w jednostce ratowniczo-gaśniczej.

Udział w szkoleniu podsumowującym cykl doskonalenia zawodowego realizowanego w jednostce ratowniczo-gaśniczej jest obowiązkowy dla wszystkich strażaków pełniących służbę w zmianowym rozkładzie czasu służby i powinien nastąpić nie rzadziej niż raz na 3 lata.

 

Ad. 2. Zasady organizacji ratownictwa wysokościowego w krajowym systemie ratowniczo – gaśniczym (lipiec 2013)

Ratownictwo wysokościowe – jest to zespół czynności podjętych w celu ratowania ludzi, zwierząt, zwłaszcza w miejscach i terenach trudnodostępnych, na wysokości i poniżej poziomu ziemi. Ratownictwo wysokościowe wspomaga działania związane z ratowaniem zagrożonego życia  i zdrowia ludzi oraz zwierząt, mienia i środowiska, podczas gaszenia pożarów, ratownictwa medycznego, technicznego, chemicznego i ekologicznego oraz klęsk żywiołowych.

Ratownictwo wysokościowe realizuje się w ksrg w zakresie:

  • podstawowym,

Zakres podstawowy – obejmuje czynności ratownicze wykonywane w miejscach trudnodostępnych, zwłaszcza na wysokości oraz poniżej poziomu terenu przez wszystkie jednostki ratowniczo-gaśnicze Państwowej Straży Pożarnej, a także przez inne jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne podmioty deklarujące w gotowości operacyjnej zdolność do realizacji zadań według posiadanych możliwości organizacyjno-sprzętowych  i wyszkolenia, w systemie całodobowym i całorocznym.

Ratownictwo wysokościowe w zakresie podstawowym realizują:

  • wszystkie jednostki ratowniczo-gaśnicze Państwowej Straży Pożarnej (JRG PSP),
  • jednostki ochrony przeciwpożarowej, w szczególności jednostki OSP, włączone do KSRG, które zadeklarowały gotowość operacyjną do realizacji tych zadań oraz spełniają standardy gotowości, wyszkolenia i wyposażenia,
  • inne podmioty ratownicze, które zadeklarowały gotowość operacyjną do realizacji tych zadań oraz spełniają standardy gotowości, wyszkolenia i wyposażenia na podstawie stosownych umów i porozumień. Przygotowanie do prowadzenia działań w zakresie podstawowym powinno przede wszystkim uwzględniać bezpieczeństwo ratowników jednostek dysponowanych w pierwszej kolejności lub prowadzących te działania samodzielnie.

Docelowo zdolność do podjęcia działań ratownictwa wysokościowego w zakresie podstawowym powinny posiadać wszystkie podmioty KSRG.

Kwalifikacje do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa wysokościowego na poziomie podstawowym uzyskują:

  • strażacy jednostek ochrony przeciwpożarowej, z wyłączeniem OSP, w ramach szkolenia kwalifikacyjnego,
  • członkowie jednostek OSP w ramach systemu szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych,
  • pozostali ratownicy w ramach szkoleń specjalistycznych.

Kompensowanie różnic wyszkolenia na poziomie podstawowym należy realizować w ramach doskonalenia zawodowego.

Zasady współdziałania w zakresie ratownictwa wysokościowego

Ratownictwo wysokościowe w zakresie podstawowym w ksrg organizuje właściwy terytorialnie komendant powiatowy lub miejski PSP, uwzględniając współpracę z: OSP, najbliższą SGRW, a także innymi podmiotami ratowniczymi i służbami w oparciu o umowy  i porozumienia.

Zasady dysponowania i współdziałania ze Specjalistycznymi Grupami Ratownictwa Wysokościowego

Zasady dysponowania jednostek przygotowanych do podjęcia działań ratownictwa wysokościowego zawarte są w planach ratowniczych powiatu/miasta.

SGRW dysponują do działań ratowniczych:

  • właściwe powiatowe (miejskie) stanowisko kierowania – na teren powiatu (miasta),
  • właściwe wojewódzkie stanowisko koordynacji ratownictwa – na teren województwa,
  • krajowe centrum koordynacji ratownictwa i ochrony ludności – na teren kraju.

O działaniach SGRW poza granicami kraju decyduje Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.

Do czasu przybycia SGRW wykonuje się prace zabezpieczające i przygotowujące teren do działań specjalistycznych. Po przybyciu SGRW, zastępy strażaków po przeszkoleniu podstawowym mogą być wykorzystywane w miarę potrzeb i w zakresie podstawowym do działań związanych z ratownictwem wysokościowym.

Ad. 3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)

W dziale pierwszym w/w rozporządzenia mamy do czynienia z przepisami ogólnymi.

Rozporządzenie określa szczegółowe warunki bezpieczeństwa i higieny służby strażaków, z uwzględnieniem wymagań[1]:

  • bezpieczeństwa i higieny służby w obiektach przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej;
  • wyposażenia strażaków w środki ochrony indywidualnej;
  • zabezpieczenia medycznego strażaków podczas akcji ratowniczych, ćwiczeń i szkolenia;
  • bezpieczeństwa i higieny służby podczas akcji ratowniczych, ćwiczeń i szkolenia.

Rozporządzenie definiuje nam podstawowe pojęcia, między innymi[2]:

  • sprzęt specjalistyczny (ratowniczo-gaśniczym) — rozumie się przez to przedmioty, maszyny, urządzenia, przenośne lub przewoźne, stosowane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej, służące do prowadzenia akcji ratowniczych;
  • sprawianiu sprzętu specjalistycznego — rozumie się przez to zespół czynności mających na celu przygotowanie sprzętu do akcji ratowniczej, ćwiczeń lub szkolenia, w tym np. składanie, rozstawianie i ustawianie tego sprzętu;
  • środkach ochrony indywidualnej strażaka — rozumie się przez to urządzenia lub wyposażenie przewidziane do noszenia bądź trzymania w celu ochrony strażaka przed zagrożeniami, które mogą mieć wpływ na jego bezpieczeństwo i zdrowie;
  • strefie zagrożenia — rozumie się przez to obszar, w którym występuje zagrożenie dla życia lub zdrowia.

Kierujący akcją ratowniczą oraz prowadzący ćwiczenia lub szkolenie[3]:

  • wyznacza stanowiska pracy i organizuje przebieg ćwiczeń lub szkoleń zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny służby;
  • zapewnia stosowanie środków ochrony indywidualnej;
  • uwzględnia zabezpieczenie strażaków przed czynnikami niebezpiecznymi, szkodliwymi i uciążliwymi;
  • egzekwuje przestrzeganie przez strażaków przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny służby;
  • uwzględnia zgłaszane przez strażaków niedyspozycje psychofizyczne.

W miejscach zagrożonych bezpośrednim kontaktem z materiałami oraz czynnikami niebezpiecznymi
i szkodliwymi dla zdrowia, przed podjęciem oraz w trakcie czynności ratowniczych, stosuje się sprzęt i urządzenia specjalistyczne sygnalizujące zaistniałe zagrożenia[4].

Sprzętu specjalistycznego i środków ochrony indywidualnej strażak używa zgodnie z instrukcją. Podlegają one sprawdzeniu po każdorazowym użyciu oraz podczas przeprowadzania zmiany służby, a stosowane podczas szkolenia — podlegają sprawdzeniu przed rozpoczęciem ćwiczeń[5].

W dziale czwartym w/w rozporządzenia mamy mowę o wymaganiach bezpieczeństwa i higieny służby podczas ćwiczeń lub szkolenia.

Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby wobec organizatorów i uczestników ćwiczeń lub szkolenia

  • 30. Organizator ćwiczeń lub szkolenia zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki ich prowadzenia.
  • 31. 1. Strażak uczestniczy w ćwiczeniach lub szkoleniu po uprzednim ukończeniu szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby i okazaniu aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do pełnienia służby.
  1. W przypadku specjalistycznych ćwiczeń lub szkolenia strażak dodatkowo okazuje orzeczenie lekarskie o zdolności do odbywania specjalistycznych ćwiczeń.
  • 32. 1. Przygotowując, a następnie prowadząc ćwiczenia lub szkolenie, eliminuje się okoliczności zagrażające życiu lub zdrowiu strażaka, a w szczególności:
  • nie prowadzi się ćwiczeń lub szkolenia na wysokości i poniżej poziomu terenu oraz z użyciem statku powietrznego, bez zapewnienia strażakowi bezpieczeństwa i bez środków łączności;
  • nie wykorzystuje się osób do pozoracji podczas ćwiczeń lub szkolenia na wysokości i poniżej poziomu terenu oraz na wodzie i pod wodą, jeżeli zagrażałoby to ich życiu lub zdrowiu.
  • 33. Przed przystąpieniem do ćwiczeń lub szkolenia prowadzący je:
  • sprawdza obiekt i stanowisko, w którym będą prowadzone ćwiczenia lub szkolenie, oraz sprzęt przeznaczony do ćwiczeń, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości — powoduje ich usunięcie;
  • sprawdza, czy wszyscy uczestnicy ćwiczeń lub szkolenia posiadają wymagane środki ochrony indywidualnej;
  • omawia ich przebieg, a także organizację łączności i sposób przekazania decyzji o ich przerwaniu;
  • omawia warunki bezpieczeństwa związane z występującymi zagrożeniami.
  • 34. 1. Przed przystąpieniem do ćwiczeń lub szkolenia strażak dokonuje oceny sprawności używanych środków ochrony indywidualnej.
  1. W przypadku stwierdzenia podczas ćwiczeń lub szkolenia niesprawności środków, o których mowa w ust. 1, strażak informuje o tym prowadzącego, który wymienia niesprawne środki ochrony indywidualnej na sprawne.
  • 35. Strażak uczestniczący w ćwiczeniach lub szkoleniu niezwłocznie zgłasza prowadzącemu odniesione obrażenia oraz zauważone zagrożenia dla życia lub zdrowia.
  • 36. Prowadzący ćwiczenia lub szkolenie przerywa je w razie stwierdzenia:
  • niebezpieczeństwa zagrażającego życiu lub zdrowiu uczestników;
  • uchybień organizacyjno-technicznych

 

Odnośniki:

[1] §1 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)

[2] §2 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)

[3] §3 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)

 

[4] §4 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)

[5] §7 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 września 2008 r. (Dz. U. nr 180, poz. 1115)